Anevrizma İle İlgili Sık Sorulan Sorular

  • Aorta Anevrizması nedir?
  • Anevrizma damarların genişlemesi veya balonlaşmasıdır. Anevrizma en sık vücudun en büyük atardamarı olan aortada gelişir. Aortanın normalde çapı 2 cm dir. Bu çap 3 cm yi aştıktan sonra anevrizma olarak tanımlanır. Anevrizma zamanla daha da genişler ve tedavi edilmediği takdirde patlar ve çoğunlukla ölüme neden olur.
  • Aorta anevrizması ne kadar yaygındır?
  • Abdominal (karın) aorta anevrizması 65 yaş üzerindeki nüfusun %8 inde bulunur. Erkeklerde kadınlara göre 4 kat daha sık rastlanır. Genel olarak 50 yaşından sonra ölen her 250 kişiden birisi abdominal (karın) aorta anevrizmasının patlaması (rüptür) sonucu ölür.

    Tüm ölüm nedenleri içinde 13. sıradadır. Anevrizması tedavi edilmeyen hastaların %50 si anevrizmanın patlaması sonucu ölür.

  • Anevrizmanın sebebi nedir?
  • Anevrizmanın nedeni net olarak bilinmemektedir. Ancak bazı durumlarda anevrizmaya daha sık rastlanır. Bunlar içinde en önemlisi sigaradır. Diğer risk yaratan durumlar ise aile yada yakın akrabalarda anevrizma olması, ateroskleroz sonucu bacak damar hastalığının bulunması ve hipertansiyondur.
  • Anevrizmanın belirtileri nelerdir?
  • Çoğu kez anevrizma patlayıncaya kadar bir belirti vermez. Bazen hastada oluşturduğu şikayetler ise karında, belde ağrı ve karında kalp gibi atan bir şişliktir.
  • Bende anevrizma olduğunu nasıl anlayabilirim?
  • Eğer zayıfsanız ve orta yada büyük bir anevrizmanız var ise göbek yada göbeğinizin yukarısında kalp gibi atan, nabız alınan bir sertlik hissedebilirsiniz. Ancak kesin olarak karara varmak için ultrasonografi, BT yada MRI yapılmalıdır.
  • Anevrizma patladığında belirtiler nelerdir?
  • Bir anda başlayan şiddetli bel ve karın ağrısı, bayılma, bulantı kusma, kan basıncının düşmesi, nabzın hızlı atması, solukluk, soğuk terleme, ağız kuruluğu gibi şok belirtileri olur.
  • Anevrizma patlar patlamaz öldürür mü?
  • Her ne kadar anevrizma için hep balon örneği verilmekle beraber, patladığındaki durum her zaman balon patlaması örneği gibi değildir. Hastaların % 20 sinde anevrizma karın içine açılır ve kan önünde bir engel olmadan hızla karın içine akarak hastayı hemen öldürür. Ancak çoğu kez anevrizma karın zarının arkasındaki alana kanar buradaki dokular ve oluşan pıhtı kanamayı biraz yavaşlatır. Bu durumda hastaların yaşama şansı olabilir.
  • Kimlerde anevrizma aranmalıdır?
  • Sigara içmiş 65 yaş üzeri olan erkeklerde yada yakın akrabalarında anevrizma olan kişilerde hayatlarında bir kez ultrasonografi ile aorta anevrizması olup olmadığı araştırılmalıdır. Çeşitli nedenlerle karın için yapılan bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntülemede aortada anevrizma olup olmadığını gösterir.
  • Her büyüklükte anevrizma aynı patlama tehlikesi taşır mı?
  • Teorik olarak evet. Ancak aynı bir balon gibi, anevrizmanın çapı arttıkça patlama riski artar. Örneğin 4 cm çaplı bir anevrizmada patlama olasılığı %1 iken 6 cm de bu olasılık %15 dir.
  • Anevrizmada tedavi seçenekleri nelerdir?
    • Ameliyat yapmadan izlemek
    • Açık ameliyat ile anevrizmanın tedavisi
    • Endovasküler yolla anevrizmanın tedavisi (EVAR)
  • Anevrizma sonunda patlayacaksa niçin ameliyat edilmeden izleniyor?
  • Anevrizma eğer patlama riski yüksek değil yada hastada tedavi için çok fazla risk veya tehlikeli hastalık var ise girişim yapılmadan izlenebilir. Ameliyat kararı anevrizmanın çapı ve hastanın şikayetlerine göre alınır. Anevrizmanın çapı tedavinin zamanlamasını belirleyen en önemli faktör olup, anevrizma büyüdükçe rüptür riski artar. Bilimsel araştırmalara göre 5.5 cm den küçük anevrizması olup ta şikayetli olmayan hastalarda ameliyat gerekmezken, anevrizmanın en geniş çapı 5.5 cm yi aştığında ameliyat gereklidir. Daha küçük anevrizmalar ağrı yapıyorsa yada aralıklı yapılan ölçümlerde anevrizma hızlı büyüyorsa ameliyat gerekebilir.
  • Ameliyatsız takip nasıl yapılır?
  • Şikayet oluşturmayan 5-5.5 cm den küçük anevrizması olan kişiler altı ayda bir ultrasonografi yada bilgisayarlı tomografi ile anevrizmanın çapı ölçülerek takip edilirler. Takip süresince sigarayı bırakmaları ve yüksek tansiyonun tedavisi gereklidir.
  • Anevrizma ameliyatı nedir ve etkileri nasıldır?
  • Anevrizmanın ameliyatı genişlemiş damar bölümünün suni bir damar ile değiştirilmesidir. Bu yöntem yaklaşık 50 yıldır kullanılmakta olup, güvenilir ve kalıcı sonuçlar sağlamaktadır. Ameliyat genel anestezi altında karından büyük bir kesi yapılarak gerçekleştirilir ve bir sorun olmadığı takdirde hastalar ameliyat sonrası 7-10 gün içinde taburcu edilirler. Hastaların normal yaşamlarına dönmeleri 1-2 ay sürebilir. Bu yöntem anevrizmayı tamamen tedavi edebilen bir yöntemdir. Ancak büyük bir ameliyat olmasından dolayı ameliyata bağlı ölüm riski ortalama %5 dir.
  • Anevrizmanın kapalı tedavisi nedir?
  • Açık ameliyata göre daha az rahatsızlık verebilecek bir başka tedavi yöntemi ise özel bazı kateterler ile damarın içine girilip, anevrizmanın olduğu damar bölümüne içerden suni damarın yerleştirilmesidir. Endovasküler (EVAR), kapalı yada stent greft onarımı olarak bilinen bu yöntemde bir kateter (ince plastik boru) üzerine yerleştirilmiş olan yapay damarın kasıktan atardamar içine oradan da karındaki aortanın hastalıklı bölümüne ilerletip, yapay damarın o bölüme yerleştirilir. Anevrizmanın olduğu yere getirilen suni damar şişirilir ve dikiş yerine içerden destek sağlayan stentler ile damara tutturulur. Bu sayede anevrizma kasıktaki kesiden başka bir kesi yapmadan içerden tedavi edilebilmektedir. İçerisinde kanı taşıyan yapay damarın olduğu anevrizma zamanla sönmekte ve tedavi edilmiş olmaktadır. Bu yöntem röntgen altında özel ortamlarda yapılmaktadır.. Hastalar işlem sonrası hastanede bir iki gün yatıp taburcu edilirler. Endovasküler yada stent greft ile tedavi anevrizmalı hastaların ancak bir bölümü için uygundur.
  • Endovasküler yolla anevrizmanın tedavisinin avantajları nelerdir?
    • Kasıklar dışına ameliyat kesisi yapılmaz,
    • Lokal anestezi (sadece kasıklar uyuşturularak) yapılabilir,
    • Ameliyata göre işlem süresi çok daha kısadır,
    • Ameliyata göre kan kaygı çok daha azdır,
    • Ameliyata göre girişim sonrası ağrı ve rahatsızlık daha azdır
    • Ameliyata göre hastanede yatış süresi daha kısadır
    • Ameliyata göre işlem sırasında ve sonrasında ölüm riski daha azdır.
  • Dezavantajları nelerdir?
    • Pahalıdır.
    • Başarısız olursa açık ameliyat gereklidir.
    • Nadiren girişim sırasında anevrizma patlayabilir ve açık ameliyat gerekebilir.
    • Yerleştirilen yapay damar yerinden oynayabilir, parçaları ayrılabilir
    • Yıllar sonra bile yapay damarın çevresinden kan sızıp, anevrizmayı doldurabilir (kaçak:endoleak)
  • Kapalı (Endovasküler) anevrizma tedavisi işlemi ne kadar sürer?
  • Normalde bir yada iki saat sürer. Ancak sorunlu durumlarda işlem 2-4 saat alabilir.
  • Kapalı (Endovasküler) anevrizma tedavisi sırasında narkoz alacak mıyım?
  • Genelde kapalı onarımda genel anestezi (narkoz) gerekmez. Çoğu kez kasıklardan yapılan iğne ile o bölgenin uyuşturulması işlem için yeterlidir.
  • Kapalı (Endovasküler) anevrizma tedavisi sonrası hastanede ne kadar yatılır?
  • İşlem sonrası hastanede ortalama 1-2 gün kalınır. Sorunlu durumlarda bu süre uzayabilir.
  • Kapalı (Endovasküler) anevrizma tedavisi sonrası ne zaman normale dönerim?
  • İlk günler biraz rahatsızlık hissedilebilir. Ancak 7-10 gün içinde ameliyat öncesi hale gelirsiniz.
  • Kapalı (Endovasküler) anevrizma tedavisi sonrası istediğimi yiyebilir miyim?
  • Bir yemek kısıtlaması yoktur. Hastalar işlemden hemen sonra istediklerini yiyebilirler. Ancak nadiren hastaların bazılarında kabızlık olabilir ve bu durumda bol su ve fiberli gıda kullanmaları önerilir.
  • Kapalı (Endovasküler) anevrizma tedavisi sonrası ne zaman kontrole gelmem gerekir?
  • Girişimden iki hafta sonrası doktorunuz sizi tekrar görür ve muayene eder. İşlemden bir ay sonrası için bilgisayarlı tomografi randevusu alınır. Daha sonra her altı ayda bir röntgen ve bilgisayarlı tomografi çekilerek hayat boyu kontrolde tutulmanız gereklidir.
  • Niçin her altı ayda bir bilgisayarlı tomografi çektirmem gerekiyor?
  • Kapalı yöntemle konulan yapay damarın çevresinden kanın sızıp, anevrizmayı doldurup (kaçak:endoleak) doldurmadığını görmenin en iyi yolu bilgisayarlı tomografidir. Kaçak varlığında hastalarda genelde bir şikayet olmadığı için bilgisayarlı tomografi çok önemlidir. Yıllar sonra bile kaçak gelişebilir.
  • Şayet anevrizma tekrar dolmaya başlarsa (endoleak) ne olur?
  • Bu durumda anevrizma büyüyüp, patlayabilir. Bu nedenle anevrizmanın dolduğunu patlamadan önce belirlemek gereklidir. Kaçak belirlendiğinde çoğu kez kapalı yöntemlerle tedavisi mümkündür. Nadiren açık cerrahi girişim gerekli olabilir.